Reacties uitgeschakeld voor Bibliotheken vragen aandacht voor werking en personeel

Bibliotheken vragen aandacht voor werking en personeel

Door | 4 oktober 2018 | Nieuws

Bron: VRT -NIEUWS 4 oktober 2018 – Kristien Bonneure

Minder bibliotheekfilialen en leners, wel meer bezoekers: petitie vraagt blijvende aandacht voor de bib
Een bibliotheek in je gemeente, dat is een basisrecht, ook na de gemeenteraadsverkiezingen. Dat staat in een petitie met 56.000 handtekeningen, die vanmorgen is overhandigd aan Vlaams Parlementsvoorzitter Jan Peumans. Uit een rondvraag van VRT NWS blijkt dat de laatste jaren het aantal filialen is gedaald. Veel bibliotheken zijn aan het “vervellen” tot kenniscentra, met steeds meer bezoekers en minder leners.

Het goede nieuws: in nagenoeg elk van de 308 Vlaamse en 19 Brusselse gemeenten is er nog altijd een openbare bibliotheek. De initiatiefnemers van “Bib voor iedereen” (bibliotheken en partners als Davidsfonds of Gezinsbond) willen dat dan ook na de gemeenteraadsverkiezingen zo blijft. 56.000 mensen hebben de petitie ondertekend, en 223 gemeentebesturen hebben een charter ondertekend waarin ze beloven om de bib te behouden.

De petitie is vanochtend overhandigd aan Jan Peumans (N-VA), voorzitter van het Vlaams Parlement.

De bibliotheken maken zich zorgen. In 2016 is er namelijk een en ander veranderd in hun financiering. Traditiegetrouw krijgen ze zowat tweederde van hun centen van de stad of de gemeente, en één derde van de Vlaamse overheid.

Sinds 2016 worden de subsidies van de Vlaamse Gemeenschap voor de bibliotheken (ruim 50 miljoen euro per jaar) in het algemene Gemeentefonds gestort, zonder dat ze “gelabeld” of “geoormerkt” zijn voor de bibliotheken. Een stad of een gemeente kan dat geld met andere woorden ook voor pakweg sociale huisvesting gebruiken. Een bib is niet langer verplicht.

We maken ons zorgen over enkele gemeenten, waar er intern discussie is over al dan niet een bib

In de aflopende bestuursperiode zijn er geen bibliotheken gesloten. Maar de sector vreest dat dat wel eens zou kunnen gebeuren vanaf 2019, vooral dan in kleinere gemeenten.

Mindere – maar soms betere – vestigingen, minder personeel, fluctuerend budget

Nu al is er een trend om filialen van bibliotheken te sluiten. Dat is bijvoorbeeld gebeurd in Roeselare, Heist-op-den-Berg of Dendermonde. In de plaats komt soms wel een fonkelnieuwe centrale bibliotheek met alles erop en eraan, tot een leescafé toe, zoals het kenniscentrum ARhus in Roeselare, de Krook in Gent, Muntpunt in Brussel, de bibs van Lummen, Tremelo of Dendermonde (waar nog wel allerlei bouwtechnische gebreken aan zijn) of de toekomstige bib van Mechelen Het Predikheren (opening gepland in 2019). “Er wordt gelukkig toch nog wel geïnvesteerd in bibliotheken,” zegt Bruno Vermeeren.

Opvallend is ook dat het aantal personeelsleden van de bibliotheken daalt, met zo’n tien procent de afgelopen tien jaar. Vaak worden gepensioneerden niet vervangen. Al wie een bib binnenloopt, merkt dat ontleningen en betalingen bijvoorbeeld vaker geautomatiseerd gebeuren. Enerzijds een modernisering, anderzijds wel minder persoonlijk contact en advies aan de bib-gebruiker. “Zonder degelijk opgeleid personeel heb je geen goede bibliotheekwerking,” vindt Bruno Vermeeren.

Wat de werkingsmiddelen betreft rapporteerden de bibliotheken vaak een daling, zeker in het begin van de afgelopen bestuursperiode. In 2018 waren er weer meer bibs die hun middelen zagen toe- dan afnemen. “Een stabilisatie, maar op een lager niveau dan voor de crisis,” zegt Bruno Vermeeren van de VVBAD, de koepelorganisatie van de openbare bibs in Vlaanderen en Brussel.

Minder ontleners, meer bezoekers

De laatste officiële cijfers voor heel Vlaanderen dateren van 2015: toen waren er 19.363.510 bezoekers en 1.450.266 leners. Eén op de vijf inwoners van een stad leende in dat jaar een boek of dvd. 59% van de leners was een vrouw. Afhankelijk van de provincie was tussen 30 en 39% een jonge lener.

Heel opvallend: de gebruikers van de bib zijn in toenemende mate bezoekers voor de activiteiten (lezingen, voorleessessies, opleidingen…) en in afnemende mate leners van boeken of dvd’s. Het aantal leners daalde tussen 2008 en 2015 met zo’n 10%.

Mensen komen naar de bib om andere redenen dan het ontlenen van boeken of dvd’s

Er zijn steeds meer activiteiten zoals voorleessessies, boekvoorstellingen, interviews maar ook cursussen en tentoonstellingen. Of je gaat naar de bib om je krantje te lezen, wie weet met een kop koffie erbij.

“Kenniscentra”

Veel bibliotheken spelen daarop in en herdopen zichzelf tot “een inspiratieplek voor kennis, cultuur en innovatie” (De Krook in Gent), een “open kenniscentrum” (ARhus Roeselare) of een “makerbib” (Bree). “We willen verhalen blijven aanbieden, in boek- of andere vorm, maar voor de kennisoverdracht zetten we in op workshops, over mediawijsheid, 3D-printing … ” zegt bibliothecaris Annemie Arras.

Bree komt binnenkort met een primeur voor ons land: de bibliotheek zal open zijn tussen 10 en 22 uur, waarvan maar 30 uur per week mét personeel. Buiten de bemande openingsuren zal iedereen met een e-ID en een persoonlijke code boeken of andere bib-materialen kunnen kiezen. “Niet uit besparingsoverwegingen,” benadrukt Annemie Arras. “In Bree zijn zowel werkingsmiddelen als personeel redelijk stabiel gebleven.” Maar ze deelt wel de vrees voor andere bibliotheken in Vlaanderen.

“Vroeger was de bib de enige plek waar je informatie kon vinden, nu is de concurrentie veel groter. Bibs willen nu vooral mensen helpen om de juiste competenties te vinden, om te kunnen werken met tablets en smartphones, maar ook om kwaliteitsvolle informatie te kunnen scheiden van fake news, en om nieuwe dingen en culturen te leren kennen”, zegt Bruno Vermeeren van de VVBAD.

lees artikel op www.vrt.be

706 total views, 3 today